Wie?
Wie onvrijwillig werkloos is, krijgt onder bepaalde voorwaarden een wacht- of werkloosheidsuitkering. Volgens de wet heb je enkel recht op een uitkering als je onvrijwillig werkloos bent. Als je zelf ontslag neemt of als je ontslagen wordt om dringende redenen, dan krijg je pas een uitkering na een schorsingsperiode. Met andere woorden: je wordt geschorst. Als je vindt dat de RVA je ten onrechte als vrijwillig werkloos beschouwt, kan je hoger beroep aantekenen tegen de schorsing bij de arbeidsrechtbank.
Recht op een werkloosheidsuitkering
Je hebt recht op een werkloosheidsuitkering als je lang genoeg gewerkt hebt. Wie jonger is dan 36 moet 312 arbeidsdagen op 18 maanden gewerkt hebben. Officieel heet die termijn de referteperiode. Bij de vakbond of hulpkas berekent men precies of je voldoende dagen werkte. Om een uitkering te krijgen, moet je je als werkzoekende inschrijven bij de VDAB of bij ACTIRIS als je in Brussel woont. Je moet een attest van je vroegere werkgever voorleggen, een C4-formulier. Voor vakantiedagen waar je recht op hebt op basis van een job tijdens het vorige jaar krijg je geen uitkering. Je kreeg je vakantiegeld immers al uitbetaald.
Uitbetaling
De vakbond of hulpkas betaalt je werkloosheidsuitkering uit. Je kan kiezen om lid te worden van een vakbond of je in te schrijven bij de hulpkas. Kies je voor de vakbond, dan betaal je lidmaatschapsgeld. In ruil krijg je hulp, bijvoorbeeld als er een conflict is met de RVA of je zit met vragen. De hulpkas is gratis, maar de dienstverlening is erg beperkt.
Bedrag
Hoeveel je krijgt per maand, hangt af van:
- het loon dat je verdiende;
- hoe lang je werkloos bent;
- je gezinssituatie.
Voor meer informatie kan je terecht bij een vakbond (als je lid bent), bij de hulpkas of bijvoorbeeld bij het jongerenadviescentrum.
Schorsing
Als je een uitkering krijgt, moet je je aan een aantal regels houden. De VDAB en ACTIRIS kunnen je bijvoorbeeld werk aanbieden, voorstellen om een opleiding te volgen of vragen om deel te nemen aan een begeleidingsplan. Wimpel je een voorstel af dat aansluit bij je opleiding en je mogelijkheden, dan kan de RVA een sanctie opleggen. Na zo'n weigering kan je geschorst worden. Het betekent concreet dat je voor een bepaalde tijd geen uitkering krijgt. Bij herhaalde weigeringen kan het dat je geen uitkering meer krijgt. De RVA kan je ook om administratieve redenen schorsen, bijvoorbeeld als je niet doorgeeft dat je samenwoont.
Werkende werklozen?
Op een paar strikt geregelde uitzonderingen na, mag je niet werken als werkloze. De RVA controleert niet alleen, maar bestraft ook. Vrijwilligerswerk als werkloze is bijvoorbeeld toegelaten, maar is streng gereglementeerd. Je moet bij de RVA toestemming vragen. Meer informatie vind je op http://www.rva.be en http://www.vrijwilligerswerk.be/informatie/informatie.php?id=2.