Leerlingen en studenten hebben rechten. Op school moet je bepaalde regels naleven, maar dat moeten ook de leerkrachten, directie... Heb je vragen over het schoolreglement, wil je informatie over de mogelijkheden om een beslissing van de klassenraad aan te vechten, vind je dat je onterecht van school gestuurd bent, of heb je vragen over de organisatie van leerlingeninspraak, dan kan je contact opnemen met je school, de Vlaamse Scholierenkoepel, het Steunpunt Leerlingenrechten, of met het Kinderrechtencommissariaat. Meer informatie vind je ook in je schoolreglement.
Zit je in het hoger onderwijs, dan kan je terecht bij de Vlaamse Vereniging van Studenten.
Inspraak in het secundair onderwijs
Jouw school
Soms krijg je wel eens de indruk dat de school er alleen voor volwassenen is. Fout natuurlijk. De school is ook jouw school, en jouw inbreng is net zo belangrijk. Leerlingen hebben hun eigen wensen, klachten en verlangens, en een eigen kijk op wat zij beschouwen als een goede school. In heel wat scholen zijn directie en leerkrachten bereid te luisteren naar de leerlingen voor zaken die de leerlingen aanbelangen: examenregelingen, de invulling van de middagpauze, bestemming van schoolreizen... De meeste scholen verspreiden het gratis jongerenblad MAKS! voor jongeren vanaf het derde secundair. Daarin kan je als jongere je kritische mening kwijt en lees je over alles wat jongeren bezighoudt en over participatiemogelijkheden op school. Wie het blad niet via de school krijgt, kan een individueel abonnement nemen of de inhoud raadplegen via www.maks.be.
Leerlingenraden
Leerlingen moeten, als ze dat willen, kunnen participeren. Zo moet een school een leerlingenraad oprichten, behalve als het schoolreglement al een andere vorm van leerlingenparticipatie garandeert, of als minder dan 10 procent van de leerlingen erom vraagt. Om dat laatste te weten te komen, kan je altijd een enquête organiseren. Het voordeel is dat leerlingen de directie advies mogen geven over alle onderwerpen die leerlingen rechtstreeks aanbelangen. Het kan dus gaan over de noodzaak van een drankautomaat, maar evengoed over de opmaak van het examenrooster.
Een leerlingenraad volgt de regels van de democratie. De raad wordt door de leerlingen verkozen en er zitten alleen leerlingen in. De leerlingenraad van je school kan aansluiten bij de Vlaamse Scholierenkoepel. Zij ondersteunen alle leerlingenraden in Vlaanderen door vormingen te organiseren. Daarnaast brengen ze leerlingen van leerlingenraden van andere provincies en landen samen om beter op te komen voor de rechten van de leerling.
Schoolraden
Behalve de leerlingenraad is er ook de schoolraad. Schoolraden willen iedereen die iets te maken heeft met de school zoveel mogelijk betrekken. In de schoolraad zitten ouders, leraren, leerlingen, én vertegenwoordigers van de ‘lokale gemeenschap’. Aan de schoolraden wordt advies gevraagd over het studieaanbod, projecten en experimenten en samenwerking met externen. De school kan ook advies vragen over de organisatie van de school, de begeleiding en de evaluatie van de leerlingen, het schoolreglement, de lijst van schoolkosten, schooluitstappen, stages en infrastructuurwerken...
Vlaamse Scholierenkoepel (VSK)
VSK is de spreekbuis van scholieren en de koepel van leerlingenraden in Vlaanderen. Elk jaar zet VSK zich in om de meningen van scholieren te verzamelen en te laten horen aan de minister van Onderwijs en het Vlaams Parlement. Daarnaast heeft VSK een uitgebreid vormingsaanbod voor leerlingenraden. Je kan je ook engageren in de algemene vergadering van de organisatie, een soort Vlaamse leerlingenraad.
Inspraak in het hoger onderwijs
Ook in het hoger onderwijs zijn er adviesraden waarop studenten hun stem kunnen laten horen. Meer informatie krijg je bij de Vlaamse Vereniging van Studenten.